www.otsm.idx.gr - Οι Τράπεζες Στο Μικροσκόπιο





Κίνδυνοι υπερχρέωσης νοικοκυριών

 Από την αλόγιστη επέκταση της καταναλωτικής πίστης

(1,670 λέξεις)

Το εισόδημα κάθε οικογενείας και ο τρόπος που δαπανάται για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών της αποτελεί τεράστια αγορά προς εκμετάλλευση από τις τράπεζες και όχι μόνο. Για το σκοπό αυτό, έχουν επιδιώξει να βρουν τρόπους να εξασφαλίσουν οποιαδήποτε ανάμειξη στην αγορά αυτή μπορούν. Ετσι, προσφέρουν και χρηματοδοτήσεις αλλά και μεσολάβηση.

Οι χρηματοδοτήσεις στοχεύουν στην παρότρυνση κάθε οικογένειας να καλύψει σημερινές ανάγκες για προϊόντα και υπηρεσίες με σταδιακή αποπληρωμή από το μελλοντικό τους εισόδημα. Πρόκειται για μία μορφή διάθεσης μέρους του εισοδήματος των επομένων μηνών ή ετών.

Τέτοια πιστωτικά προϊόντα είναι:

·    Τα στεγαστικά και επισκευαστικά δάνεια

·    Τα δάνεια για αγορά οικιακού εξοπλισμού και αυτοκινήτων

·    Δάνεια για κάλυψη εξόδων αναψυχής

·    Σπουδαστικά δάνεια

·    Προσωπικά δάνεια μέχρι Δρχ 1.000.000

Η μεσολάβηση γίνεται με τον μηχανισμό του πλαστικού χρήματος (των καρτών), με ή χωρίς τη παροχή πιστωτικών διευκολύνσεων, για την κάλυψη των αναγκών για αγορές. Με άλλα λόγια, οι τράπεζες έχουν βρει ένα τρόπο να αποκομίζουν ένα κέρδος κάθε φορά που εσείς θα πάτε στο σουπερμάρκετ για τρόφιμα ή θα βάλετε βενζίνη στο αυτοκίνητό σας. Ολα αυτά τα χρηματοδοτικά προϊόντα έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να επισημάνουμε:

· Εχουν δυσανάλογα υψηλό κόστος χρήματος ενώ επιβαρύνονται από προμήθειες, έξοδα και διάφορες άλλες χρεώσεις που ανεβάζουν ακόμη υψηλότερα το συνολικό επιτόκιο πραγματικής επιβάρυνσης (ΣΕΠΕ ή ΕΠΕ). Ετσι, στις διαφημίσεις προβάλεται επιτόκιο π.χ. 16.75% ενώ η πραγματική επιβάρυνση που είναι 22,23% αναγράφεται με πολύ μικρά και δυσδιάκριτα τυπογραφικά στοιχεία. Η σκοπιμότητα είναι προφανής.

· Με κύριο εργαλείο τη πειστική διαφήμιση, επιδιώκουν να δημιουργήσουν συνθήκες «ευφορίας και αισιοδοξίας» στο κοινό για να περάσει το βασικό σλόγκαν «αγόρασε σήμερα και πλήρωσε αύριο» καθώς και την βεβαιότητα ότι "έτσι κάνουν όλοι".  Ο διαρκής καταιγισμός των καταναλωτών με τέτοια μηνύματα οδηγεί σε πραγματική «πλύση εγκεφάλου» με αποτέλεσμα να μειώνει την ενσυνείδητη αντίστασή τους στη ροπή για αλόγιστες αγορές για την κάλυψη μη απόλυτα απαραίτητων και μη προγραμματισμένων αναγκών και την αυτοπροστασία του από τον κίνδυνο της υπερχρέωσης.

· Με την πτώση των επιτοκίων, ο δανεισμός για καταναλωτικές ανάγκες φαίνεται διαρκώς περισσότερο δελεαστικός. Εάν δεν το προσέξετε, οι τράπεζες θα φροντίσουν να σας το υπενθυμίσουν και να σας διαβεβαιώσουν ότι, με ένα απλό τηλεφώνημά σας, σας στέλνουν τη σύμβαση στο σπίτι ή στο γραφείο σας (ακριβώς σαν τις …πιτσαρίες).

· Ο μεγάλος κίνδυνος βρίσκεται στο ότι, κάτω από τις σημερινές συνθήκες αβεβαιότητας και γενικής αστάθειας για τους περισσότερους πολίτες το μελλοντικό εισόδημα δεν είναι απόλυτα σίγουρο και εξασφαλισμένο. Υπόκειται πάντα σε απρόβλεπτες και, κατά κανόνα, δυσμενείς εξελίξεις που όμως, η υποκειμενική εκτίμηση του καθενός θέλει να υποτιμήσει ή να αγνοήσει, συχνά με το λανθασμένο σκεπτικό ότι «αυτό μπορεί να συμβεί στους άλλους αλλά όχι σε μένα»! Λόγω της ανεπάρκειας των βασικών υπηρεσιών του Κράτους όπως υγεία, παιδεία, κάποιο απρόοπτο με μία σημαντική εκτός προγράμματος δαπάνη πάντα θα μας περιμένει στη γωνία. Θέσεις εργασίας χάνονται, επιχειρήσεις κλείνουν, εξαγοράζονται ή συγχωνεύονται. Το πρόβλημα δε γίνεται ακόμα πιο δύσκολο λόγω των ηλικιακών διακρίσεων που κάνει η αγορά εργασίας σε βάρος ατόμων μεγαλυτέρων ηλικιών που, συνήθως, έχουν συγκριτικά μεγαλύτερες οικογενειακές ανάγκες.

· Ολα αυτά τα χρηματοδοτικά προϊόντα προσφέρονται με συμβάσεις που έχουν μικρά γράμματα αλλά πολλούς και μεγάλους καταχρηστικούς όρους καθώς και όλες τις άλλες αδιαφανείς μεθοδεύσεις των τραπεζών όπως τα τοκοτεχνάσματα, τους εξαναγκασμούς, την απειλή πλειστηριασμών, την έλλειψη ανώτατου ορίου της οφειλής, μία θέση στις μαύρες λίστες του Τειρεσία, κλπ.

Στις ΗΠΑ γίνονται κάθε χρόνο περίπου 2.000.000 αιτήσεις πτωχεύσεων καταναλωτών ενώ η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει κηρύξει τη διετία 1999-2000 έτη για την ενημέρωση του καταναλωτή κατά του κινδύνου της υπερχρέωσης. Εάν ήταν και η Ελληνική κοινωνία στο ίδιο προχωρημένο στάδιο καταναλωτικής ψύχωσης με τις ΗΠΑ, ο αριθμός των πτωχεύσεων (όχι των καθυστερήσεων ή εμπλοκών που είναι πολύ περισσότερες) θα ήταν 80.000 κάθε χρόνο, δηλαδή μία ολόκληρη πόλη κάθε χρόνο. Ευχόμαστε να μην δούμε ποτέ τόσο προχωρημένο επίπεδο "εκσυγχρονισμού" γιατί οι συνέπειες θα είναι ολέθριες για το Εθνος.

Δυστυχώς, όμως, παρόλο ότι η καταναλωτική πίστη είναι σχετικά καινούργια «ανακάλυψη» των Ελλήνων και η χρήση της καταναλωτικής πίστης δεν έχει φθάσει ακόμα στα εξαιρετικά υψηλά επίπεδα πραγματικής υστερίας όπως έχει γίνει στις ΗΠΑ και τη Δυτική Ευρώπη, ο συνολικός δανεισμός για την κάλυψη καταναλωτικών αναγκών αναπτύσσεται με εκρηκτικούς ρυθμούς που έχουν ανησυχήσει τους αρμόδιους για την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. Υπολογίζεται ότι στις αρχές του 1999 μόνο το 11% του ενεργού πληθυσμού στην Ελλάδα είχαν πιστωτική κάρτα, επίπεδο που είναι χαμηλό και αναμένεται να αυξηθεί γρήγορα. Στη κυριολεξία, οι Ελληνες βουλιάζουν στα χρέη για να καλύψουν τις στεγαστικές και καταναλωτικές τους ανάγκες. Μια ευαίσθητη κατηγορία δημοσίων υπαλλήλων, οι αστυνομικοί, κατέχει ήδη τις πρώτες θέσεις ανάμεσα στους υπεχρεωμένους.

Μετά από μία εκρηκτική αύξηση κατά Δρχ 440 δις. το 1998, το συνολικό χρέος προς το τραπεζικό σύστημα άγγιξε το αστρονομικά ποσό υπερδανεισμού Δρχ 1,6 τρις, και συνεχίζει με αυξανόμενους ρυθμούς που προκαλούν την μόνιμη ανησυχία της Τραπέζης Ελλάδος. Η έκρηξη αυτή του σημερινού συνολικού δανεισμού των νοικοκυριών και ο πενταπλασιασμός τους τη τελευταία πενταετία οφείλεται κατά ένα μέρος και στη ραγδαία μείωση των επιτοκίων των δανείων καθώς και στα νέα χαμηλότοκα προϊόντα που προσέφεραν οι τράπεζες λόγων του αυξημένου ανταγωνισμού και της προσπάθειας να διευρύνουν το μερίδιο τους στην αγορά. Για τον καταναλωτή υπάρχουν μόνο δύο τρόποι άμυνας σε αυτό τον ανηλεή καταιγισμό προκλήσεων, προσκλήσεων, εορτοπροσφορών, πολυευκαιριών και των άλλων ευρημάτων των τραπεζών και των διαφημιστών τους.

1. Ο προσεκτικός προγραμματισμός των οικογενειακών δαπανών σε ετήσια, τριμηνιαία και μηνιαία βάση

2.  Ο καθορισμός ανώτατου μηνιαίου ποσού που μπορεί να διατεθεί για την εξόφληση του συνόλου των δανειακών υποχρεώσεων καταναλωτικής πίστης. Σαν γενικό κανόνα, το ποσό αυτό θα πρέπει να κυμαίνεται ΜΕΧΡΙ τα ενδεικτικά ανώτατα ποσοστά που φαίνονται στον παρακάτω πίνακα: 

(ΚΕΝΟ)

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΙΘΑΝΩΝ ΜΕΓΙΣΤΩΝ ΟΡΙΩΝ ΠΟΣΟΥ 

ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟΥ ΧΡΕΟΥΣ

ΖΩΝΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΜΗ ΦΟΡΩΝ

ΖΩΝΗ ΜΕΓΙΣΤΟΥ ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΥ ΠΟΣΟΥ ΠΡΟΣ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΧΡΕΩΝ

ΜΕΓΙΣΤΟ

ΠΟΣΟΣΤΟ

ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

%

ΕΤΗΣΙΟ

ΜΗΝΙΑΙΟ

ΕΤΗΣΙΟ

ΜΗΝΙΑΙΟ

Μέχρι 3.000.000

Μέχρι 215.000

0

0

0

Από 3 - 5.000.000

215 – 360.000

60 – 100.000

5 – 7.000

2

Από 5 - 7.000.000

360 – 500.000

200 – 280.000

14 – 20.000

4

Από 7 - 9.000.000

500 – 650.000

420 – 540.000

30 – 40.000

6

Από 9 - 12.000.000

650 – 860.000

720 – 960.000

50 – 70.000

8

Από 12 - 15.000.000

860 - 1.070.000

1.200 – 1.500.000

85 – 110.000

10

Από 15 – 20.000.000

1.070 -1.430.000

1.950 – 2.600.000

140 – 185.000

13

Από 20 – 25.00.0000

1.430 - 1.780.000

3.200 – 4.000.000

230 – 285.000

16

Ανω των 25.000.000

Ανω 1.780.000

Μέχρι 5.000.000

360.000

20

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο πίνακας αυτός δεν αναδεικνύει κάποια νομοτέλεια ή κάποιο κανόνα. Σκοπός του είναι να προσφέρει ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΚΑΙ ΜΟΝΟ μία γενική προσέγγιση στα ΑΝΩΤΑΤΑ επίπεδα ασφαλείας μεταξύ των δύο παραμέτρων δεδομένου ότι, για κάθε καταναλωτή, οι ειδικές συνθήκες αλλά και οι δυνατότητες ανάληψης κινδύνων είναι πάντα διαφορετικές και μάλιστα μοναδικές. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει να εκτιμώνται ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΑ μέχρι τα προτεινόμενα ανώτατα όρια ασφαλείας τα οποία εδώ αναφέρονται σαν ενδεικτικό παράδειγμα. Σημειώνουμε ότι τα μέγιστα όρια αυτά είναι πολύ χαμηλότερα από εκείνα που αποδέχονται συνήθως οι τράπεζες και που φθάνουν μέχρι και 40% του συνολικού εισοδήματος προ φόρων!

Επισημαίνεται εδώ ότι, όσο αυξάνεται σημαντικά το διαθέσιμο εισόδημα, τόσο περισσότερο επιρρεπής γίνεται ο καταναλωτής στις δαπάνες του και, με την αίσθηση της ύπαρξης εισοδημάτων, λιγότερο προσεκτικός, άρα και τελικά περισσότερο ευάλωτος.

Οπως έχει ήδη γίνει προφανές, ένα σημαντικό ποσοστό που στατιστικά εκτιμάμε στο 20-30% εκείνων που παίρνουν καταναλωτικά δάνεια είναι πολύ πιθανό να οδηγηθούν στην εμπλοκή, κάτι που κατά τη λήψη του δανείου, ήταν για τον καθένα από αυτούς μία ανύπαρκτη πιθανότητα. Στη πορεία, όμως, παρουσιάζονται συνήθως μία ή δύο δυσκολίες με αποτέλεσμα την αδυναμία του να παραμείνει συνεπής. Οταν συμβεί αυτό, τότε ενεργοποιείται ένας πανίσχυρος μηχανισμός που ασκεί ασφυκτική πίεση στον οφειλέτη και τους εγγυητές με αποτέλεσμα να δημιουργούνται υπέρμετρες ζημιές για τον ασυνεπή πελάτη που πλέον κυριολεκτικά στιγματίζεται για πάρα πολλά χρόνια με βαρύτατες συνέπειες.

 Κάθε τράπεζα ενδιαφέρεται κύρια για την επέκταση του μεριδίου της στην αγορά της καταναλωτικής πίστης. Δεν την απασχολούν η δεοντολογία στη διαδικασία των εγκρίσεων των αιτημάτων. Οι λόγοι γι' αυτό είναι πολλοί: Οι στατιστικά αναμενόμενες ζημιές ουσιαστικά καλύπτονται από το μεγάλο περιθώριο κέρδους που έχουν τα καταναλωτικά δάνεια και οι κάρτες, κάτι που σημαίνει ότι τις επισφάλειες δηλαδή τις κακές επιλογές της τράπεζας τελικά επιβαρύνουν τους συνεπείς πελάτες της ίδιας τράπεζας. Ο ανταγωνισμός είναι οξύς και όποιον πελάτη δεν πάρει μία τράπεζα, θα τον πάρει η διπλανή. Τα στελέχη έχουν άγχος για να πιάσουν τους ποσοτικούς στόχους που τους εχουν επιβάλλει οι φιλόδοξες (και φιλοχρήματες) διοικήσεις. Και τέλος, περισσότεροι από ένας στους τρεις οικονομικά ενεργοί Ελληνες βρίσκονται ήδη γραμμένοι στον μαυροπίνακα των τραπεζών και αποκλείονται από επιθυμητοί πελάτες, κάνοντας έτσι την πίττα ακόμα μικρότερη. Μέχρι πριν λίγα χρόνια, οι τράπεζες έδιναν στεγαστικά δάνεια χωρίς κάν να ρωτούν τον πελάτη για το ύψος του ετήσιου εισοδήματός του που αποτελεί την πηγή αποπληρωμής των δόσεων. Και αυτό γιατί δεν τους ενδιέφερε. Εάν δεν πληρωθεί μία ή δύο δόσεις, απλά του παίρνουμε το σπίτι. Το πρόβλημα είναι αποκλειστικά δικό του. Ετσι, έχουμε φθάσει σε μία τραπεζική φιλοσοφία και πρακτική που χαρακτηρίζεται από ανεπανάληπτη ανευθυνότητα, επιπολαιότητα και αλαζονεία που, μαζί με τους καταχρηστικούς όρους των συμβάσεων και όλων των άλλων μεθοδεύσεων με πολλά προβλήματα νομιμότητας, συνιστούν μεγάλο κίνδυνο για κάθε συναλλασσόμενο, την αξιοπρέπεια και την περιουσία του. Το τελευταίο "εύρημα" των τραπεζών για να πιέζουν αποτελεσματικά τους πελάτες που έχουν καθυστερημένες δόσεις χωρίς να απασχολούν το καλοπληρωμένο προσωπικό τους είναι η ανάθεση των υποθέσεων σε εταιρείες είσπραξης απαιτήσεων που, πέρα από τον καταιγισμό μηνυμάτων προς τους οφειλέτες, συχνά χρησιμοποιούν πολλές προτοφανείς παράνομες και ανήθικες επαγγελματικές μεθόδους άσκησης πίεσης στους ατυχείς αυτούς πελάτες των τραπεζών. 

Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο ο καταναλωτής ξέρει ποιους και πόσους ακριβώς κινδύνους, ορατούς και αδιαφανείς, αναλαμβάνει ανταποκρινόμενος σε μία φαινομενικά αθώα διαφήμιση ή προσφορά καταναλωτικών ειδών με πίστωση. Σίγουρα, δεν ξέρει ούτε υποψιάζεται τίποτα από όλα αυτά που κρύβονται πίσω από αυτή τη «βιτρίνα» και όταν διαπιστώσει την πραγματικότητα, συνήθως είναι πια πολύ αργά. Είναι πάρα πολλοί αυτοί που έχουν πει "καλύτερα να μην είχα αγοράσει τίποτα με πίστωση" αλλά ήταν ήδη αργά. Τουλάχιστον, κάποιοι άλλοι να μάθουν από τα παθήματα των άτυχων που προηγήθηκαν. Εμείς θα είμαστε εδώ να τους το υπενθυμίζουμε.

 


Δάνεια: Προηγούμενη Σελίδα        Δάνεια: Αρχική Σελίδα        Δάνεια: Προηγούμενη Σελίδα
Advertised by Ati Advertising on se.gr